Technologia z badań NASA w kwiatomacie: ActivePure i RCI

Technologia ActivePure wywodzi się z badań prowadzonych dla NASA nad usuwaniem etylenu wokół roślin uprawianych w przestrzeni kosmicznej. Dziś, w wersji rozwijanej przez ActivePure Technologies, pracuje w komorach kwiatomatów Różanego Zakątka w Suwałkach, Augustowie i Ełku, gdzie rozkłada etylen w powietrzu wewnątrz automatu.

Skąd wzięła się technologia ActivePure?

Punktem wyjścia był problem uprawy roślin w statkach kosmicznych. W zamkniętej przestrzeni etylen wydzielany przez rośliny nie ma dokąd się rozproszyć, więc jego stężenie rośnie, a rośliny starzeją się przedwcześnie.

Pracami kierował dr Marc Anderson, profesor inżynierii środowiska na Uniwersytecie Wisconsin w Madison, jeden z pionierów fotokatalizy na dwutlenku tytanu. Zbudowany zespół urządzeń, nazwany scrubberem etylenowym, okazał się przy okazji neutralizować bakterie, wirusy i pleśnie.

Pierwsze zastosowanie miało miejsce na promie Columbia podczas misji STS-73 w 1995 roku, gdzie urządzenie zabezpieczało sadzonki ziemniaka. Kolejne wersje trafiły na Międzynarodową Stację Kosmiczną.

Czym jest RCI i jak działa?

RCI to skrót od Radiant Catalytic Ionization, po polsku promieniowa jonizacja katalityczna. To nazwa mechanizmu, na którym opiera się technologia ActivePure.

Sercem urządzenia jest matryca o strukturze plastra miodu, pokryta dwutlenkiem tytanu z domieszkami metali: rodu, srebra i miedzi. Matryca jest naświetlana lampą ultrafioletową. Pod wpływem światła UV powierzchnia katalizatora uwalnia elektrony, które reagują z tlenem i parą wodną obecnymi w powietrzu.

Powstające w tej reakcji cząsteczki rozkładają związki organiczne w powietrzu i na powierzchniach, w tym etylen. Proces zachodzi w sposób ciągły, dopóki urządzenie pracuje, i nie wymaga dodawania środków chemicznych.

Różnica wobec zwykłego filtra jest zasadnicza. Filtr oczyszcza wyłącznie to powietrze, które przez niego przepłynie. Ta technologia wysyła cząsteczki w przestrzeń, więc pracuje w całej objętości komory, także na powierzchniach.

Jak technologia trafiła z kosmosu do handlu?

Droga prowadziła przez kilka firm i zajęła ponad dwie dekady.

Lata 90. Badania nad scrubberem etylenowym prowadzone dla NASA. Pierwsze zastosowanie na promie Columbia podczas misji STS-73 w 1995 roku.

1998 do 2000. Dział Electrolux USA przekształca się w Aerus Holdings.

2008 i 2009. Aerus przejmuje EcoQuest wraz z technologią RCI.

2017. Powstaje nowa, opatentowana cela ActivePure. W tym samym roku technologia zostaje wpisana do Space Technology Hall of Fame przez Space Foundation.

2021. Firma zmienia nazwę na ActivePure Technologies.

W Polsce wyłącznym dystrybutorem technologii jest ActivTek, posługujący się nazwą ActivePure RCI, promieniowa jonizacja katalityczna.

Co ta technologia robi w kwiatomacie?

W komorach automatów sieci Różanego Zakątka pracuje moduł DAS, czyli Disinfection, Air, Safety, nazwa handlowa firmy Eldrut dla rozwiązania opartego na tej technologii. Jego zadaniem jest rozkład etylenu gromadzącego się w zamkniętej przestrzeni komory.

To ma znaczenie właśnie w automacie, bo automat jest środowiskiem bliższym statkowi kosmicznemu niż otwartemu pomieszczeniu: przestrzeń jest zamknięta, wymiana powietrza ograniczona, a w środku stoją rośliny, które etylen produkują. Problem jest tego samego rodzaju co ten, dla którego technologia powstała.

Moduł pracuje przez całą dobę, bez dodawania chemii i bez wytwarzania ozonu. Działa równolegle z chłodzeniem, które utrzymuje w komorach 4-8°C. To dwa niezależne mechanizmy: chłód spowalnia procesy w samej roślinie, moduł DAS zajmuje się powietrzem wokół niej. Więcej o samym etylenie w artykule etylen a kwiaty cięte.

Ten sam układ obejmuje chłodnię techniczną na zapleczu, chłodnię prezentacyjną w kwiaciarni przy Kościuszki 103 w Suwałkach i każdy z sześciu automatów, w tym największy w regionie przy Czesława Miłosza 2 w Ełku.

Czego ta technologia nie robi?

Ta sekcja jest tu celowo, bo wokół technologii wywodzących się z badań kosmicznych narasta więcej obietnic, niż wynika z dokumentów.

Kwiatomat nie jest certyfikowany przez NASA ani przez FDA. Wyróżnienia i dopuszczenia, o których pisze producent technologii, dotyczą konkretnych urządzeń tej firmy, a nie automatu z kwiatami. Rodowód technologii jest faktem, certyfikat automatu nie istnieje.

Nie stawiam też twierdzeń zdrowotnych. Moduł DAS pracuje w powietrzu i na powierzchniach wewnątrz komory. To nie jest urządzenie medyczne, kwiaty z automatu nie są sterylne i nie mają żadnych właściwości zdrowotnych.

Nie podaję liczby dni, o które technologia miałaby przedłużać życie bukietu. Takie twierdzenie wymaga badania przeprowadzonego na konkretnych gatunkach w konkretnych warunkach, z podanym wynikiem. Do czasu, gdy taki raport będzie na moim biurku, mówię o warunkach, które utrzymuję, a nie o obietnicach, które mógłbym z nich wyprowadzić.

Wyniki badań laboratoryjnych dotyczące samej technologii, wraz ze źródłami i zakresem, zebrane są na stronie technologia. Dotyczą powietrza i powierzchni, nie kwiatów.

Najczęściej zadawane pytania

Czy technologia w kwiatomacie naprawdę pochodzi z NASA?

Technologia ActivePure wywodzi się z badań prowadzonych dla NASA nad usuwaniem etylenu wokół roślin w statkach kosmicznych. Pierwsze urządzenie poleciało na promie Columbia w 1995 roku. Rodowód jest faktem, ale sam kwiatomat nie jest certyfikowany przez NASA.

Co oznacza skrót RCI?

RCI to Radiant Catalytic Ionization, czyli promieniowa jonizacja katalityczna. Nazwa opisuje mechanizm: matryca pokryta dwutlenkiem tytanu jest naświetlana lampą UV, a powstające w reakcji cząsteczki rozkładają związki organiczne w powietrzu, w tym etylen.

Co oznacza skrót DAS?

DAS to Disinfection, Air, Safety, nazwa handlowa firmy Eldrut dla modułu opartego na technologii ActivePure. Sama technologia nazywa się ActivePure RCI, a DAS to nazwa jej wdrożenia w automatach.

Czy moduł DAS w kwiatomacie wytwarza ozon?

Nie. Technologia pracuje bezozonowo i bez dodawania środków chemicznych. Proces zachodzi na powierzchni katalizatora naświetlanego lampą UV i działa w sposób ciągły przez całą dobę, dopóki urządzenie jest zasilane.

Czy kwiaty z kwiatomatu z modułem DAS wytrzymują dłużej?

Nie stawiam takiego twierdzenia bez badania. Moduł DAS rozkłada etylen w powietrzu komory, a chłodzenie 4-8°C spowalnia procesy w roślinie. To są opisane warunki przechowywania, a nie deklarowana liczba dni w wazonie.

Czy technologia ActivePure ma jakieś wyróżnienia?

Technologia ActivePure została w 2017 roku wprowadzona do Space Technology Hall of Fame przez Space Foundation. Wyróżnienie dotyczy technologii i firm, które ją rozwijały, nie kwiatomatu ani żadnego konkretnego automatu w sieci.

Nota redakcyjna

Tekst opracował Kamil Krawcewicz, florysta i właściciel Różanego Zakątka w Suwałkach, operator sieci sześciu kwiatomatów w Suwałkach, Augustowie i Ełku. Laureat Mistrzów Handlu 2026: pierwsze miejsce w kategoriach Kwiaciarnia Roku Suwałki i Florysta Roku Suwałki oraz drugie miejsce w kategorii Florysta Roku województwa podlaskiego. Opisy działania automatów powstają na podstawie codziennej obsługi sieci, nie materiałów producenta.